خانه / تاریخی / بررسی روایتی درباره شهادت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در اثر مسمومیت با زهر

بررسی روایتی درباره شهادت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در اثر مسمومیت با زهر

اسلام ملکی در تاملات و یادداشت ها نوشت؛

بررسی روایتی درباره شهادت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در اثر مسمومیت با زهر

آیا پیامبر (صلی الله علیه و آله) وفات کرده اند یا به شهادت رسیده اند؟

پرسش:
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) وفات کرده اند یا در اثر زهر به شهادت رسیده اند؟ اگر شهید شده اند آیا قاتل ایشان معلوم است؟ آیا روایتی که می گوید پیامبر (ص) به دست دو تن از زنان خود (یعنی عایشه و حفصه ) مسموم شده اند دارای سند قوی است؟

پاسخ:
این نظریه که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در اثر مسمومیت به شهادت رسیده باشند با شواهد متعدد تاریخی قابل تقویت است اما هویت قاتلان ایشان روشن نبوده و نیست و بر اساس یک روایت ضعیف یا تحلیل ها و حدس ها نمی توان نظر قاطعی ابراز کرد.
روایتی که می گوید ۲ تن از همسران پیامبر (صلی الله علیه و آله) به ایشان زهر نوشانده اند تنها در تفسیر عیاشی با سندی منقطع و ضعیف آمده است(تفسیر العیاشی، ص۲۰۰، روایت شماره ۱۵۲). نسخه ای که از این تفسیر بر جای مانده ، یک نسخه ناقص است که اسانید روایاتش تلخیص شده اند و معمولا در سند هر یک از روایاتش هویت ۳ ایل ۴ واسطه که بین مؤلف و معصوم(ع) قرار داشته اند نامعلوم است. به گفته نجاشی(رجال شناس بزرگ شیعه) ، مؤلف تفسیر عیاشی گرچه خودش راستگو بوده ولی بسیار از افراد ضعیف نقل می کرد: «کان یروی عن الضعفاء کثیرا»(رجال النجاشی ، ص٣۵٠).

بنابراین وقتی هویت ۳ یا ۴ تن واسطه های میان عیاشی تا معصوم مشخص نیستند نمی توانیم سند این روایت را صحیح یا موثق بنامیم و حجت شرعی برای «نسبت دادنِ قاطعانه این روایت به معصومان(ع)» نداریم.

وانگهی روایتی که در تفسیر عیاشی آمده تنها یک روایت است و در موضوع مهمی همچون «هویت قاتل رسول الله» نمی توان به آن اکتفا کرد.این موضوع برای شیعه مهم بوده و قاعدتا اگر معصومان احادیثی در این مورد فرموده بودند باید با روایات و اسانید متعدد نقل می شد نه اینکه تنها با یک سند منقطع و ضعیف نقل شود. بر فرض اگر کسانی چنین توجیه کنند که اهل بیت(علیهم السلام) به دلایلی از بیان مکرر و علنی این موضوع خودداری کرده اند ، باید به آنان گفت: پس ما نیز مأمور به «گمانه زنی» نیستیم.

ازسوی دیگر ، مضمون این روایت در آثار بر جای مانده از کلینی ، صدوق ، شیخ مفید ، سید مرتضی و شیخ طوسی دیده نمی شود حال آنکه اگر یک روایت مشهور بود مخصوصا باید در ابواب التاریخ در کتاب کافی کلینی نقل می شد. البته بعدها کتاب های روایی قرن ۱۱ و ۱۲ یعنی تفسیر الصافی ، بحارالانوار ، تفسیر البرهان و تفسیر نورالثقلین همین یک روایت را از تفسیر عیاشی اخذ و مجددا نقل کرده اند که این نیز دلیل کافی بر صحت سند یا متن آن روایت نخواهد بود زیرا مؤلفان این آثار تقریبا هر روایتی که یقین به جعلی بودنش نداشتند نقل می کرده اند.

در هر حال ، اعتقاد به «دست داشتن دو تن از همسران پیامبر(صلی الله علیه و آله) در مسموم کردن آن حضرت»یک دیدگاه مشهور و مورد تأیید و تأکید عموم علمای شیعه نبوده است. تنها سخنی که می توانیم با «احتمال قوی» بیان کنیم اینست که «پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در اثر مسموم شدن به شهادت رسیده اند» اما اسناد و مدارک کافی برای تعیین هویت عاملان و طراحان پشت پرده این توطئه نداریم بنابراین باید از اظهارنظر شتابزده و قاطعانه بپرهیزیم.

منبع: تأملات و یادداشت ها

درباره ی طلبه آنلاین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.