صفحه اصلی / مشاوره / تربیت فرزند / دختری ۶ ساله دارم که خیلی دروغ می گوید

دختری ۶ ساله دارم که خیلی دروغ می گوید

دختری ۶ ساله دارم که خیلی دروغ می گوید؛ من چگونه می توانم به او کمک کنم که دروغگویی را ترک کند؟

همه انسانها در محدوده ای برابر پا به عرصه وجود می گذارند. هیچکس از کودکی دروغگو به دنیا نیامده است. همه انسانها راه فکر کردن و توجیه اعمال خویش را از دیگران آموخته و تکامل یافته اند. درستی یا نادرستی از طریق کلمات و اعمال دیگران به ما القا می شود و ما این کلمات و اعمال را در ذهنیات خود تلفیق کرده، سرانجام شخصیت خود را شکل می دهیم.

والدین نقش مهمی در تکوین شخصیت فرزندان خود بازی می کنند و این نقش در سالهای اولیه تربیت کودکان ارزشی به غایت والا دارد. برای اینکه فرزندان خود را راستگو تربیت کنیم ابتدا می بایست نسبت به اعمال خود نهایت دقت را داشته باشیم و نیز درارتباط خود با دیگران دقت کنیم، زیرا در یک جامعه معمولاً تربیت های متفاوتی وجود دارد.

تربیت کودک می بایست از همان دوره طفولیت او آغاز شود. صداقت و راستگویی از مواردی است که باید قبل از سنین مدرسه به آن توجه شود. البته در سنین زیر هفت سال و حتی دوران دبستان، لازم نیست مفهوم دروغ گویی را به او آموزش دهیم، بلکه فضای خانواده را به گونه ای تنظیم می کنیم که او به صورت غیر مستقیم درستی و صداقت را یاد بگیرد. البته ما باید توجه داشته باشیم که کودک اساساً قصد فریب والدین را ندارد، ولی توجیهات او راهی برای فرار از مجازات است.

کودکان در این سن و سال معمولاً به دو شکل دروغ می گویند که نخستین آن خیال پردازی است، کودک با جعل داستان یا با طرح مبالغه آمیز بعضی از واقعیات، اغلب خواسته خود را با ما درمیان می گذارد و غیرمستقیم از امیالش صحبت می کند. در این صورت بهتر است که پدر ومادر در تأیید خواسته کودک حرف بزنند. دروغ نوع دوم، دروغ به اصطلاح مفید است، دروغی است که بزرگترها هم می گویند و آن رابه حساب دروغ مصلحت آمیز می گذارند تا به جای نتیجه بد، نتیجه خوب بگیرند. در این مرحله از رشد، کودک تنها کار درست را در خواسته خود می جوید و با استفاده از دروغ برای رسیدن به خواسته اش تردیدی به خود راه نمی دهد. در این موارد باید به کودک تفهیم کنیم که از راستگویی و صداقت او خوشحال می شویم. باید بداند که دروغ و دروغگویی را دوست نداریم.

باید توجه داشت که این مسأله در سنین بالاتر، رفتاری ناپسند است که به کودک، شخصیت ساختگی و تصنعی می بخشد.

هرگاه کودک شما در موقعیت نامطمئن و ناامن قرار گیرد و احساس خطر یا حقارت کند به گفتن دروغ متوسل می شود. کودک دروغگو به گفته هایش ایمان ندارد و به طور قاطع و صریح حرف نمی زند، به تدریج اعتماد خود را به دیگران از دست می دهد و نسبت به اطرافیان بدبین می شود. متأسفانه برخورد بسیاری از والدین در این موارد با تنفرهمراه است، زیرا از خود سؤال می کنند که چرا فرزندشان دست به چنین عملی زده است؟ در برخورد با چنین مواردی والدین نباید به چشم یک آدم دروغگو به کودک نگاه کنند و یا دائماً به آنها ظنین باشند، زیرا چنین برخوردی عواقب ناگواری را به همراه خواهد داشت.

برای درمان دروغگویی، شناخت علل و انگیزه های آن کاملاً ضروری است؛ دروغگویی به عنوان یک مشکل، علل گوناگون و متعددی دارد که درا ینجا به برخی از آنها اشاره می شود.

انگیزه های دروغگویی :
کشف انگیزه ها و زمینه های دروغگویی، گام نخست برای مبارزه و درمان این نوع بیماری است؛ چون با کشف انگیزه ها می توان راه حل مناسبی برای مبارزه با این بیماری ارایه نمود. این انگیزه ها عبارتند از :

۱- انگیزه ابراز وجود و مورد تشویق قرار گرفتن : به علت عدم آگاهی از روش های طبیعی اظهار وجود، فرد به گفتارهای گمراه کننده و اعجاب انگیزی روی می آورد تا از این رهگذر، ضمن متوجه ساختن دیگران نسبت به خود، توجه از دست رفته را جبران کند و مورد تشویق قرار گیرد.

۲- انگیزه خیالپردازی: شناسایی مرز خیال از واقعیت توسط کودکان خردسال میسر نیست، لذا کودک دست به خیال پردازی می زند و از آنجا که والدین با ویژگی های روانی کودک آشنا نیستند، گمان می کنند او در حال دروغ گفتن است.

۳- انگیزه تشویش و اضطراب: چنانچه والدین توانایی های افراد را مورد نظر و توجه قرار ندهند و از آنها انتظارات بالاتر و بیشتری داشته باشند، ضمن برهم زدن تعادل شخص در مقابل فشارهای سنگین او را مجبور می کند تا در توجیه شکست ها به دروغ متوسل شود و از اضطراب خود بکاهد.

۴- انگیزه تقلید و تأسی: نیروی بالای یادگیری توسط کودکان خردسال باعث می شود فرد بدون توجه به درستی یا نادرستی به محض مشاهده عمل بدان کار گرایش پیدا کند.

۵- انگیزه تعارض: تصمیم گیری در موقعیت های تعارض زا برای کودکان خردسال به علت کمبود تجربه مشکل است، زیرا آنها می خواهند در نزد پدر و مادر هر دو محبوب باشند در حالیکه اگر والدین خود با هم تعارض داشته باشند و مخالف هم عمل کنند و فرزندان هم بخواهند نظر هر دو را به خود جلب کنند، دچار تعارض می شوند. چنین موقعیت های تعارض زا دردناک ترین شرایط را برای کودکان خردسال و سایرین به وجود می آورند، زیرا آنها را به اتخاذ روشی فریبکارانه وادار می کنند.

برای کاستن از میزان دروغگویی کودکان، اقداماتی در خانواده باید انجام شود. این اقدامات عبارتند از:
۱. گرایش اولیا به راستگویی؛ والدین به طور جدی باید از دادن قول های دروغ به کودکان خردسال پرهیز نمایند و آنچه را که در حد توانشان است قولش را بدهند؛ دادن وعده های بیجا و دروغ مقدمه ای برای دروغگویی در کودکان خردسال به وجود می آورد.

۲. بردباری در برابر ناتوانایی ها و خطاها؛ متوقع بودن بیش از حد والدین از کودکان خردسال آنها را وادار می سازد دروغ بگویند و خلافکاری کنند. همراه بودن با آنها و بردباری نشان دادن در راه کسب مهارت های لازم به مرور زمان و جبران اشتباهات، یک اقدام اساسی در جلوگیری از رشد روحیه دروغگویی است. والدین باید از هر کودک انتظاراتی داشته باشند که با واقعیات و امکانات او منطبق است، در غیر این صورت، دروغگویی کودک تقویت و تشدید خواهد شد. چون کودک توان عملی ساختن خواسته های اطرافیان را ندارد، به گفتن دروغ متوسل می شود بنابراین از کودک باید انتظارات در حد توانش داشته باشیم.

۳. عدم اتهام ؛ چنانچه متوجه شویم دروغگویی کودکان خردسال از روی قصد و اراده خاصی نیست نباید وی را متهم به دروغگویی کرد و این خصلت زشت را در وی به ثبوت رساند.

۴. آموزش های والدین و تاثیر الگو؛ اگر کودکان خردسال به سمت پیداکردن یک الگو و معیار مشخص رفتاری هدایت شوند، این الگوها، تأثیرگذار بر رفتار آنها می شوند و رفتارهای نادرست اخلاقی از جمله دروغگویی به عنوان اعمالی غیرمجاز، زشت و ناپسند در ذهن آنها تثبیت و ارزشیابی می شود.

۵. زمینه ایجاد دروغ فراهم نشود؛ با کودکان، هرگونه که رفتار کنیم آنها نیز با ما همان گونه رفتار خواهند کرد. اگر با آنها با آزادی و بدون تحکم و دستور دادن شدید رفتار شود و مجبور به اطاعت کورکورانه نباشند و رفتار و سلوک ما با آنها دوستانه باشد آنها نیازی به دروغ گفتن ندارند و به فکرشان هم خطور نمی کند و به همان ترتیب و صادقانه با ما رفتار خواهند کرد.

۶. به یاد داشته باشیم که کودکان بیش از اینکه از گفتار ما بیاموزند از رفتار ما یاد می گیرند که چگونه رفتار کنند.

۷. سعی کنید در برخورد با این موضوع عواطف منفی خود را کنترل کنید. در برابر رفتار او دست پاچه نشوید و بر اعصاب خود مسلط باشید.

۸. کمک و درمان در مورد فردی که دروغ می گوید، بستگی تام به شناخت انگیزه های حاکم بر رفتار او دارد. تلاش کنید انگیزه ها، علل و زمینه های دروغ گویی کودک خود را شناسایی کنید و با تمام وجود این علل و عوامل را از بین ببرید.

۹. چنانچه احساس می کنید علت دروغ گویی فرزندتان بی توجهی والدین به اوست، با صحبت کردن و عملکرد صحیح خود، او را متوجه کنید که هم شما و هم دیگران برایش ارزش قائلید و دوستش دارید. این کار موجب می شود که حس «مورد توجه دیگران بودن» را جایگزین عمل نادرست دروغ گویی کند. می توانید در طول روز زمانی را برای بازی کردن با او مشخص کنید تا از این طریق او احساس کند که مورد توجه پدر و مادرش قرار دارد.

۱۰. از دیدگاه روانشناسی اعتراف خواستن از فردی که دروغ می گوید و یا تهمت زدن به او در نزد دیگران، بسیار غیر عاقلانه و ناصحیح است، زیرا با این گونه روش ها به ندرت به ریشه اصلی و علت بنیادی مشکل می توان پی برد. در ضمن این روش موجب نهادینه شدن دروغ گویی در کودک می شود.

۱۱. به او اجازه دهید احساسات خود را برای شما بیان کند. کودک باید احساسات خود را آزادانه ابراز کند و در صورتی که بیان احساسات، باعث آزار و اذیت اطرافیان شود، باید به کودک آموخت که به تدریج این احساسات را جایگزین احساسات خوشایند کند و نباید برای احساساتش تنبیه شود. برای نمونه اگر کودکی از برادر کوچکش خوشش نمی آید، باید به او اجازه داده شود که احساساتش را بیان کند، پس از شنیدن نظر کودک، والدین باید ضمن تحلیل رفتار خود با کودک و یافتن علل پیدایش چنان احساسی به راهنمایی کودک و تغییر رفتار و احساسات او مبادرت ورزند. در مواردی که کودک مرتکب کار خطایی شده ولی راست می گوید، باید به ملایمت و به طور صحیح به او تذکر داده شود که رفتارش درست و پسندیده نیست و باید آن را تغییر دهد. هشدار به کودک، همدردی با او در مواردی که لازم است، نادیده گرفتن حرفهای کودک و بی توجهی به آنها از روشهایی است که در مواقع مشخص می تواند برای پیشگیری و درمان دروغگویی کودکان استفاده شود.

۱۲. هیچ گاه او را با کودک دیگری مقایسه نکنید تا مجبور نشود برای بهتر جلوه دادن خود دروغ بگوید.

۱۳. یکی از عوامل دروغگویی، ترس در کودکان است. اگر کودک به سبب راستگویی تنبیه شود، در آینده برای نجات و رهایی از مجازات به دروغگویی متوسل می شود.

منابع و مآخذ:
۱- ماهنامه ی تخصصی کودک
۲- نوابی نژاد، شکوه، رفتارهای بهنجار و نابهنجار کودکان و نوجوانان، تهران، انتشارات انجمن اولیا و مربیان جمهوری اسلامی ایران، چاپ سوم، ۱۳۷۲.
نویسنده : محمدصادق آقاجانی

منبع: پرسمان دانشجویی

درباره talabeh

این مطالب را نیز ببینید!

چگونه با همسر لجباز و یک دنده رفتار کنیم؟

چگونه با همسر لجباز و یک دنده رفتار کنیم؟ وقتی لجبازی بین زن و شوهر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

9 + 1 =