صفحه اصلی / اعتقادی / رحمت و نفرت

رحمت و نفرت

بازدیدها: ۱۳

سید حسین شهرستانی مدیر گروه حکمت هنر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی نوشت:

نیچه در تبارشناسی اخلاق، ایده‌ای اساسی درنقد اخلاقِ رحم و شفقت مسیحی طرح می‌کند که خلاصه آن اینست:

درپس چهره اخلاق رحم و شفقت مسیحی، کین‌توزی و نفرت یهودی نهان است.

من به تفصیل این ایده کاری ندارم و علاقه‌مندان را به دو اثر “فراسوی نیک و بد” و “تبارشناسی اخلاق” #نیچه و “کین‌توزی” از ماکس شلر ارجاع میدهم.

مساله من میزان خشونت، کین‌ورزی و تهاجم و پرخاشی است که در لحن آقای #آقامیری موج میزند، چیزی که درست درجهت خلاف فحوای کلام و محتوای گزاره‌هایی است که او بر زبان می‌راند.

سخن، تنها چینش دستوری کلمات نیست. آنچه سخن را جان و جهت می‌بخشد، “لحن” و “طرز” کلام است.

درمورد سخنرانی اخیر آقامیری، تضاد میان محتوا و لحن گفتار، بس آشکار است. به خشونت‌بار ترین لحن، خشونت محکوم می‌شود و به تهاجمی‌ترین طرز، سخن از رحم و مهربانی می‌رود.

دروغ همیشه کذب منطقی نیست، دروغ همچنین ناسازی لحن و محتوا و دوگانگی حال و قال است.

اما مساله در اینجا مساله‌ای اخلاقی و قضاوتی روانشناختی نیست. من درمقام افشای “باطن” ضمیر کسی نیستم بلکه می‌خواهم نیروی ستیزه‌جو، ضدگفتگو و خشونت‌باری را که در متن (و نه در باطن) گفتار دین رحمانی شبه ‌روشنفکرانه وجود دارد منعکس سازم. نیرویی که پیش از طرح هر تزی، در کار تشدید تقابلهای دوقطبی است.

بعد از دیدن این سخنرانی به یاد ایده نیچه افتادم و از عمق نفرتی که درپس کلماتی “درباره رحم و محبت” موج میزند شگفت‌زده شدم.

گرچه گفتار امثال آقامیری نازلتر از آنست که مصداق حقیقی تحلیل نیچه باشد، لیکن این تحلیل برای نشان دادن بحران ذاتی ایده ‌های شبه‌ مسیحی مدعی “اسلام رحمانی” در ایران معاصر بشدت راهگشاست.

چنانچه درخصوص بزرگترین نماینده روشنفکری دینی یعنی عبدالکریم سروش هم این وضع را شاهدیم، آنکه فحوای سخن و موضوع گفتارش رواداری و آزادفکری است حال‌آنکه لحن و طرز و سیره گفتارش، یکسره جدلی پرخاشگر و مملو از توهین و هتک و برچسب‌زنی است.

نیچه خود به امتداد این انحطاط فریبکارانه اخلاق مسیحی در عصر مدرن اشارات بسیار نموده است. و ازهمین سنخ است پدیده آشنای “استبداد روشنفکرانه” و خشونت آزادیخواهانه.

درباره talabeh

این مطالب را نیز ببینید!

اگر خدا قدرت دارد چرا جلوی این ویروس را نمی گیرد؟

بازدیدها: ۱۷اکنون کرونا تمام جهان را درمی‌نوردد و از هیچ‌کس حتی خدا هم کاری ساخته …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 5 = 6