صفحه اصلی / رجال و درایه / نکته کاربردی برای بررسی سند احادیث – کنیه ها و القاب ائمه (علیهم السلام)

نکته کاربردی برای بررسی سند احادیث – کنیه ها و القاب ائمه (علیهم السلام)

 

اسلام ملکی نوشت:

نکات کاربردی برای بررسی سند احادیث شیعه – بخش اول

رمزگشایی از کنیه ها و القاب امامان (ع) در سند احادیث :

در کتب حدیث هنگام نقل حدیث از امیرالمؤمنین(ع) ، نام آن حضرت ( علی ع) یا لقب « امیرالمؤمنین (ع) » ذکر می شود و غالبا از کنیه ایشان که « ابوالحسن » است استفاده نمی شود.
امام حسین و امام حسن و امام علی بن الحسین(علیهم السلام) در کتب حدیث قدیم نه با کنیه یا لقب بلکه با نام خود یاد می شوند.

اما کنیه امامان بعدی چنین است:

ابوجعفر (ع) = امام محمد باقر (ع)

ابوعبدالله (ع) ، الشیخ (ع) = امام جعفر صادق (ع)

ابوالحسن (ع) ، العبد الصالح (ع) = امام موسی کاظم (ع)

ابوابراهیم (ع) = امام موسی کاظم (ع)

ابوالحسن الثانی (ع) = امام رضا (ع)

ابوجعفر الثانی (ع) = امام جواد (ع)

ابوالحسن الثالث (ع) = امام هادی (ع)

ابو الحسن العسکری (ع) ، صاحب العسکر(ع) = امام هادی (ع)

ابومحمد العسکری (ع) = امام حسن عسکری (ع)

العسکریین (ع) = امام هادی (ع) و امام حسن عسکری (ع)

أحدهما (ع) = امام باقر (ع) یا امام صادق (ع) [ مربوط به مواردی که یکی از راویان شک دارد که حدیث از کدامیک از این دو معصوم است ]

الصاحب ، صاحب الناحیه ، صاحب الدار ، صاحب الأمر (ع) = امام زمان (عج)

الکاظمَین (ع) = امام موسی کاظم (ع) و امام جواد (ع)

« عالم » در کتب اربعه برای امام صادق (ع) و گاهی برای دیگر امامان دیگر بکار رفته است. گاهی مشخص نیست کدام امام مورد نظر است.

« ابوالحسن الاول » و « ابوالحسن الماضی » و « الماضی » امام کاظم(ع) است. گاهی « ابوالحسن الماضی » بین ایشان و امام رضا(ع) مردد است.

گاهی به جای « ابوالحسن الثالث » یا « ابوالحسن الثانی » ، به اختصار « ابو الحسن » اطلاق شده که مقصود راوی باید با توجه به قرائن دیگر معلوم گردد.

مقصود از « فقیه » غالبا امام هادی (ع) و گاهی امام حسن عسکری(ع) و گاهی امام مهدی (عج) است. در مواردی نیز معلوم نیست اشاره به کدام معصوم است.

« الرجل » در کتب اربعه غالبا برای امام هادی (ع) به کار رفته است. گاهی نیز امام جواد ، امام عسکری و امام زمان (علیهم السلام) منظور هستند. در مواردی نیز معلوم نیست کدامیک از این چهار امام مورد نظر است.

« العسکری » به صورت مطلق غالبا امام هادی (ع) است اما گاهی مردد بین امام هادی و امام حسن عسکری (علیهما السلام) است.

آنچه گفته شد تنها بیانگر ادبیات غالب در میان محدثان قدیم است و لزوما در همه موارد صدق نمی کند زیرا به ندرت اشتباهات یا تصحیفاتی رخ داده است مثلا ندرتاً ناسخان « ابوالحسن ثالث » را « ابوالحسن اول » نوشته اند. بدیهی است در موارد شک باید به قرائن موجود در کلام بویژه طبقه ی راویان مراجعه کرد.

منابع :
۱. علم الحدیث ، کاظم مدیرشانه چی، صص۱۹۲-۱۹۴.
۲. دراسات فی علم الدرایه (تلخیص مقباس الهدایه) ، علی اکبر غفاری صفت ، محمدحسن صانعی پور ، ص۳۰۱.
۳. نرم افزار درایه النور ، نسخه ۱.۲ ، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

تاملات و یادداشت ها

درباره talabeh

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

53 + = 54