صفحه اصلی / اعتقادی / پاسخ به شبهه خرافات و ویروس کرونا

پاسخ به شبهه خرافات و ویروس کرونا

بازدیدها: ۷۷

پاسخ به شبهه خرافات و ویروس کرونا

در اطراف ادیان همواره خرافات زیادی شکل گرفته است و خرافه‌بافان از آن بهره‌ها برده‌اند. متاع دکان‌داران دین خرافه است و خریداران آن مردمان ساده‌اندیش که می‌خواهند در پناه باورهای معنوی و دینی در این جهان ناآرام آرامشی یابند. آنان به دنبال خرافه‌ها نیستند، اما خرافه‌بافان به دنبال مردمانی می‌گردند تا متاع آنان را خریدار باشند. در این میان، این وظیفه‌ی دانشمندان و پژوهشگران علوم دینی است که خرافه‌بافان را از صحنه خارج کرده و عرصه‌ی دین و معنویت را از دست‌اندازی آنان مصون سازند.

در روزها و هفته‌های اخیر که کشور ما با بحران تازه‌ای به نام ویروس کورونا مواجه بوده است خرافه‌های دردسر ساز نیز مشغول آسیب‌رسانی بوده‌اند. عده‌ای از بسته شدن زیارت‌گاه‌ها ممانعت کرده، عده‌ای از دین‌داران دست به حرکات و اقداماتی زدند که از دین چهره‌ای نامعقول و از باورهای آنان وجهه‌ای خرافی به نمایش گذاشته است. در این رابطه مناسب یافتم به دو نکته اشاره نمایم:

نکته‌ی نخست آنکه پیامبر اسلام و خاندان آن حضرت شفابخش بیماران نبودند و هیچگاه نیز چنین ادعایی نداشتند. این ادعایی بی‌اساس است که در قرآن و تاریخ هیچ مدرک معتبری برای اثبات آن نمی‌توان یافت. شیعه معتقد است که حضرت زهرا بیمار شد و در بیماری از دنیا رفت و یا اعتقاد شیعه بر آن است که حضرت سجاد همواره بیمار بود. چرا آنان خود را شفا ندادند؟ اساسا باید گفت که این انتظار از دین و اولیای دین ادعای بی اساسی است. ادیان برای شفا دادن بیماران نیامدند آن‌ها برای شفا بخشیدن دل‌ها و باورهای ما آمدند. آنان برای رها کردن انسان‌ها از بند اسارت خرافات و خرافه‌بافان آمدند. اولیای دین در زمان حیات خود بیماران را برای شفا دادن به سوی خود نمی‌خواندند تا چه رسد پس از مرگ خود.

نکته‌ی دوم آنکه قبور و زیارت‌گاه‌های اولیای دین اگرچه محترم است، اما مقدس نیست. مقدس دانستن آرامگاه‌ها که ساختمان‌هایی بیش نیستند، بی‌پایه و اساس است و معلوم نیست این عقیده چه منطقی دارد. پیامبر اسلام پس از فتح مکه اقدام به تخریب همه‌ی معابد و زیارت‌گاه‌هایی نمود که کاهنان و روحانیون از وجود آن‌ها سود می‌بردند و مردم نذورات خود را به آن‌ها اهدا می‌کردند و با توسل به آن مکان‌ها امید شفا و بهبودی اوضاع خویش را داشتند. پیامبر اسلام در طول زندگانی خویش هیچ زیارت‌گاهی نساخت. او آمد تا مردم را به سوی خدا فرا بخواند. این روزها معلوم گشت که علمای دین و پژوهشگران این حوزه کار خود را به درستی انجام نداده‌اند و کار اصلی در تبلیغ دین را به کسانی سپرده‌اند که از کمترین سواد دینی برخوردارند و عقاید و باورهای مردم را به بازی می‌گیرند. اینکه تصور شود آرامگاه اولیای دین مصون از آلودگی‌های ویروسی است از چه منطقی سرچسمه می‌گیرد جز خرافه؟ کدام دلیل و مدرک دینی و عقلی تقدس ساختمان قبور و آرامگاه را تایید می‌کند؟

شگفت نیست که از حوزه‌های علوم دینی صدایی برنمی‌خیزد، اما شگفت است روحانیونی که اهل پژوهش و تحقیقند و گاه از آنان صدای متفاوتی شنیده می‌شود، در برابر هجوم خرافه‌ها سکوت کرده‌اند. در شرایطی که برای مهار ویروس کورونا و جلوگیری از تلفات بیشتر، همه‌ی نهادها باید هماهنگ با نظام بهداشتی کشور عمل کنند، می‌بینیم که خرافه‌ها سربرآورده و به سدی در برابر سلامت جامعه بدل شده حتی جان مردم را به خطر انداختند. با خرافه‌ها نیز مانند کرونا باید مبارزه کرد.

صدیقه وسمقی استاد دانشگاه/سرمقاله روزنامه مستقل سه شنبه ۱۳/اسفند، شماره ۸۰۴

 

پاسخ حجت الاسلام منصور کثیری

قطعا در طول تاریخ پیرامون هر امر گرانبها، افراد سودجو نیز حاضر بوده و به منافع خود اندیشیده اند؛ دین و مسائل دینی نیز از این اتفاق مستثنی نبوده و نیست. امری که خواه ناخواه از دیر زمان جایگاه رفیعی در جامعۀ انسانی داشته و نقش پررنگی را در شکل گیری ساختاری ها اجتماعی ایفا کرده است و ما نیز معتقدیم در مقابله با این سودجویان باید هوشیار و بیدار بود؛ اما در مقالۀ مزبور، به مسائلی پرداخته شده که نشان از کم اطلاعی عمیق نویسنده آن نسبت به دین و علی الخصوص اسلام دارد.

۱)در رابطه با شفابخشی معصومین دو نکته قابل توجه است: یکی شفابخشی آنان در زمان حیات است و دیگری شفابخشی آنان پس از رحلت. در ارتباط با مورد اول موارد قطعی فراوانی در زندگی معصومین از پیامبر گرفته تا دیگر حضرات در رابطه با دعای آنان و شفای مریض رخ داده است پس این مطلب که چنین مسائلی هیچ سند و مدرک معتبری ندارد ادعایی بیش نیست. و البته قابل درک است این که کار نیز توسط معصومین با اهداف مختلفی از جمله اثبات حقانیت خود برای شیعیان یا مخالفان خود بوده است.

اما در رابطه با مورد دوم نیز نکته ای وجود دارد که از دید نویسنده دور مانده و یا نویسنده قصد نموده تا به عمد آن را نادیده بگیرد. میان درخواست از حضرات معصومین برای شفا گرفتن با واسطه قرار دادن آنان در درگاه الهی به عنوان صاحبان آبرو و جایگاه والا در نزد او و درخواست از خداوند متعال به منظور شفا یافتن بیماران تفاوتی است از زمین تا آسمان.

اینکه چرا معصومین خود را از مرگ و شهادت نجات نداده و باعث شفای خود نشده اند خود دلیل بالاتری دارد؛ شفابخشی حضرات از پیش خود و قائم به خود نبوده و تنها قابلیتی است که از جانب خداوند به آنان اهداء شده و تنها به اذن او عمل می کند از طرف دیگر در جای خود اثبات شده است که برای اتفاقات زندگی انسان یک قضا و قدر حتمی و قطعی وجود دارد که تغییر ناپذیر است و یک قضا و قدری که امکان تغییر دارد و با دعا و … و لطف پروردگار تغییر می کند. قطعا شهادت حضرات معصومین از قسم اول است که تغییر ناپذیر بوده باید این اتفاق صورت می پذیرفت و اراده الهی نیز محقق می گردید.

البته فراموش نکنیم که دین فقط برای شفا بخشیدن دل ها و نجات انسان ها از خرافات نیامده بله دین چنین نیز می کند اما هدف اصلی دین رساندن انسان به سعادت اخروی و کمال است.

۲)قداست آرامگاه و مزار ائمه اطهار امری است که به عینه در کلمات پیامبر و سایر معصومین وارد شده است. خبر دادن از شفابخشی تربت کربلا در کلمات پیامبر پیش از شهادت اباعبدالله و یا امر به زیارت اعتاب مقدسه در کلمات معصومین خصوصا کربلا، مشهد و… توصبه به زیارت برخی امامزادگان همچون حضرت ابالفضل العباس و فاطمۀ معصومه و… تنها گوشه ای از نگاه دین به این مسئله است. در ثانی این امر منافاتی با عمل پیامبر در فتح مکه ندارد. آنچه در فتح مکه اتفاق افتاد پاک کردن مظاهر شرک و بت پرستی از سطح شهر بود. و این با توصیه به اموری همچون زیارت اماکن مقدسه که خود ترویج دین و هدایت به سمت مبادی هدایت است کاملا سازگار است.

البته با این بیانات، مقدس شمردن ساختمان ها و کلیۀ امور منتسب به حضرات نیز توجیه منطقی می یابد. هیچ فرد صاحب خردی پارچه و سنگ و چوب در بیابان و یا هر جایی غیر از امکان زیارتی را مقدس و محترم نمی شمرد بله زمانی این سنگ و جمادات بی جان مقدس شمرده می شوند که منتسب به معصوم یا فرد صالح می گردند. وقتی سنگ بی جان سنگ حرم شریفت ترین انسان ها شد آن زمان است که بوسه بر آن قداست می یابد که این بوسه نه تقدیس سنگ که تقدیس فرد منتسب به آن است. چون سنگ و چوب مربوط به او شد نزد ما جایگاه می یابد، و الا چه بسا بسیاری از این جمادات که در خارج از حرم در زیر پای قرار می گیرند و کمترین اعتنایی هم بدان ها نمی شود.

۳) اینکه گاهی در حوزۀ علمیه و منتسبان به حوزه افرادی یافت می شوند که افکار و عقاید شاذ دارند دلیل بر کوبیدن کل یک نهاد نمی شود. بارها توسط بزرگان حوزه علمیه لزوم رعایت نکات بهداشتی و رعایت دستورات وزارت بهداشت مورد تأیید قرار گرفته و از بیان رسمی آن نیز ابایی وجود نداشته است. در ثانی مشکل حوزه و حوزیان همین نگاه یک طرفه ای است که امثال نویسنده به حوزه دارند که اجازه مطرح شدن سخنان آنان را در مجامع عمومی نمی دهند. سم پاشی های مغرضانه و نداشتن رسانه ای که زحمات کشیده شده را در این عرصه به نمایش بگذارد و مطالب تولید شده را به دست اهلش برساند نیز در شکل گیری چنین شرایطی تأثیر بسزایی داشته اند.

 

پاسخ حجت الاسلام جلیلی

چند نکته در پاسخ به خانم صدیقه وسمقی :

نکته اول: به نظر می‌رسد ایشان آشنایی با دین و منابع دینی ندارد و از روی حدس و استدلال‌هایی که بر اساس حدس است، سخن می‌گوید ‏زیرا شفای بیماران به دست خدا و اولیای او در قرآن مطرح شده است آیه ۸۰ سوره شعرا و ۴۹ آل عمران که شفای مریض را به حضرت عیسی ‏با اذن خداوند، نسبت می‌دهد و این نشان می‌دهد که هیچ بعدی ندارد اولیا مخصوصا پیامبر اسلام و اوصیای ایشان که از نظر مقام و مرتبت از ‏همه اولیا برتر هستند این کا را با اذن الهی انجام دهند. و اینگونه نبوده که پیامبر و ائمه علیهم السلام برای خود کاری نکرده و چنین ادعایی هم ‏نداشته باشند در روایت هست که امام صادق علیه السلام می‌فرماید: پیامبر صلی الله علیه و اله هر زمان کسل میشدند یا سر درد میگرفتند ‏دستهای خود را باز کرده و سوره حمد و ناس و فلق می‌خواندند سپس به صورت خود میکشیدند. در رابطه شفادادن سوره حمد که ائمه تجویز می ‏کنند روایات آنقدر زیاد هست که آن را به حد تواتر می‌رساند. بنابراین ادعای بدون مدرک برای شفا دادن دیگران و خوب کردن بیماری خود توسط ‏پیامبر و ائمه درست نیست. ایشان می توانست یک جستجوی مختصر انجام دهد تا مدرک این سخنان را پیدا می‌کرد. ‏

یکی از همان استدلال‌هایی که ایشان برای سخن خود آورده‌اند بیماری امام سجاد و حضرت زهرا است، که اگر اینان شفا می‌دادند چرا خود را درمان ‏نکرده‌اند، واین‌گونه استدلال‌های ایشان، نشان از بی خبریشان از دین و اولیای دین است و سست بودن استدلالشان، در حالی که اولیای الهی از روی ‏مصلحت و حکمت کاری را انجام می دادند نه از روی هوی و هوس و دوست داشتن دنیا به عنوان مثال امام سجاد که بیمار می‌شوند، بیماری ‏حضرت از روی مصلحت بوده تا سلسله امامان منقرض نشود و اینکه می‌گویند امام سجاد همیشه بیمار بودند باز نشان بی‌اطلاعی ایشان است به ‏علاوه اینکه مستند می کند به اعتقاد شیعیان آن هم شیعیان عام نه علما.‏

پاسخ نکته دوم: باز ایشان از روی عدم آگاهی سخنی را به دین نسبت می دهد قداست هرچیزی به صاحب آن است اینکه حرم فلان امام مقدس ‏است به جهت تقدس صاحب آن است هم در قران و هم در روایات بر تقدس مکان ها و زیارت‌گاه‌ها تأکیدشده است، «یَا قَوْمِ ادْخُلُوا الأَرْضَ المُقَدَّسَهَ ‏اى قوم من، به سرزمین مقدّسى که خداوند براى شما مقرر داشته است درآیید»(المائده، ۲۱) که آیات از قبیل نشان می‌دهد تقدس صرف اون مکان ‏و چوب و آهن نیست بلکه تقدس به صاحب آن‌هاست. متأسفانه ایشان به قیاس مع الفارقی تکیه می کند ومعابد وبت کده‌ها را که پیامبر ان‌ها را ‏محو کرد تشبیه به مکان‌های مقدس می‌کند که این نشان از جهل ایشان دارد. ‏
در آخر اینکه گزارشات مبنی بر شفای بیماران نزد حرم اهل بیت آنقدر زیاد است که جای شک باقی نمی گذارد.

 

پاسخ حجت الاسلام سید محسن موسوی

پاسخ به مقاله خانم وسمقی:

درست است که اعتقاد به خرافات و امور موهومی که ریشه در واقعیت ندارند همواره از سوی عقل سلیم و ادیان حقیقی مردود شمرده شده و اولیای دین با آنها مبارزه میکردند لکن متاسفانه همواره در طول تاریخ افرادی بوده اند که به دلیل علم زدگی و عدم باور به حقایق غیر تجربی در شناخت مرز بین حقیقت و خرافات، خود دچار خرافاتی البته با رنگ و لعاب عقلانی شده اند.

اگر چه مراجع بزرگوار دین و عالمان بزرگ تشیع در شرایط موجود و شیوع بیماری کرونا دائما مردم را به رعایت بهداشت دعوت کرده و آنها را به اطاعت از متخصصین بهداشت و درمان دعوت کرده اند لکن پاسخ به چند مساله مطرح در مقاله مذکور، ضروری است:

۱) آیا پیامبران و ائمه علیهم السلام شفا بخش بوده اند و چنین ادعایی داشته اند؟
با توجه به آیات قرآن و روایات پاسخ این سوال مثبت است. طبق برخی آیات از جمله آیه ۴۹ سوره آل عمران حضرت عیسی (ع) به اذن الهی بیماران نابینا و مبتلابان به پیسی را شفا می داده است. در روایات نیز اشاره شده است که پیامبر اسلام و امامان معصوم نیز ایچنین بوده اند که نه تنها بر شفای بیماران توانا بوده اند بلکه این کار را نیز کرده اند. از جمله روایتی که در اصول کافی نقل شده است:
عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع فَقُلْتُ لَهُ أَنْتُمْ وَرَثَهُ رَسُولِ اللَّهِ ص قَالَ نَعَمْ قُلْتُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَارِثُ الْأَنْبِیَاءِ عَلِمَ کُلَّ مَا عَلِمُوا قَالَ لِی نَعَمْ قُلْتُ فَأَنْتُمْ تَقْدِرُونَ عَلَى أَنْ تُحْیُوا الْمَوْتَى وَ تُبْرِءُوا الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ قَالَ نَعَمْ بِإِذْنِ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ لِیَ ادْنُ مِنِّی یَا أَبَا مُحَمَّدٍ فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَمَسَحَ عَلَى وَجْهِی وَ عَلَى عَیْنَیَّ فَأَبْصَرْتُ الشَّمْسَ وَ السَّمَاءَ وَ الْأَرْضَ وَ الْبُیُوتَ وَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ فِی الْبَلَدِ ثُمَّ قَالَ لِی أَ تُحِبُّ أَنْ تَکُونَ هَکَذَا وَ لَکَ مَا لِلنَّاسِ وَ عَلَیْکَ مَا عَلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَهِ أَوْ تَعُودَ کَمَا کُنْتَ وَ لَکَ الْجَنَّهُ خَالِصاً قُلْتُ أَعُودُ کَمَا کُنْتُ فَمَسَحَ عَلَى عَیْنَیَّ فَعُدْتُ کَمَا کُنْتُ قَالَ فَحَدَّثْتُ ابْنَ أَبِی عُمَیْرٍ بِهَذَا فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّ هَذَا حَقٌّ کَمَا أَنَ‏ النَّهَارَ حَقٌ‏. (الکافی ؛ ج‏۱ ؛ ص۴۷۰)
ابو بصیر گوید: خدمت امام باقر علیه السلام رسیدم و عرض کردم: شما وارث پیغمبرید؟ فرمود: آرى، عرض کردم: پیغمبر وارث انبیاء بود و هر چه آنها مى‏ دانستند می دانست؟ فرمود: آرى، عرض کردم شما مى‏ توانید مرده را زنده کنید و کور مادر زاد و پیس را معالجه کنید؟ فرمود: آرى باذن خدا. سپس فرمود: ابا محمد! پیش بیا. من نزدیکش رفتم، آن حضرت دست به چهره و دیده من مالید که من خورشید و آسمان و زمین و خانه‏ ها و هر چه در شهر بود دیدم، آنگاه به من فرمود: مى‏ خواهى که این چنین باشى و در روز قیامت در سود و زیان با مردم شریک باشى، یا آنکه بحال اول برگردى و یکسر به بهشت روى؟ گفتم:مى‏ خواهم چنان که بودم برگردم، باز دست به چشم من کشید و بحال اول برگشتم. سپس من این حدیث را بابن ابى عمیر گفتم، او گفت: من گواهى دهم که این موضوع درست است، چنان که روز روشن درست است.

۲) چرا معصومین علیهم السلام خود را شفا ندادند؟
اولا گاهی معصومین (علیهم السلام) هم شفا می گرفتند از جمله شفا گرفتن امیر المومنین به دست پیامبر در جنگ خیبر (بحار الانوار ج ۳۹، ص۱۲ و ۱۳) ثانیا باید دانست که شفا دادن هرگز بی ضابطه نیست؛ اولا به اذن الهی صورت می گیرد. ثانیا معصومین علیهم السلام هم محکوم به قدر الهی بودند و هرگز از آن تخطی نمی کردند و اگر بیماری آنها به مصلحت یا وطیفه بود خلاف آن را از خداوند نمی خواستند.

۳) آیا امام سجاد (علیه السلام) همواره بیمار بود؟
نخیر، یکی از تحریفات در مورد امام سجاد (علیه السلام) این است که حضرت همواره بیمار بوده اند در حالی که از منابع به دست می آید که ایشان تنها در همان ایام واقعه عاشورا بیمار بوده اند.

۴) آیا ادیان برای شفا دادن بیماران آمده اند؟
درست است که ادیان برای هدایت انسان به سوی سعادت آمده اند لکن قدرت روحی و کرامت ها و معجزات اولیای دین که موثر در هدایت پیروان خود بوده است هرگز قابل انکار نیست.

۵) آیا زیارت گاه های اولیای دین مقدس است؟
بله، طبق روایات فراوانی که در منابع دینی از جمله کتاب شریف کامل الزیارات و … آمده است، حرم مطهر اولیای دین از مقدس ترین مکان ها و محل رفت و آمد ملائکه الهی است و حتی طبق برخی روایات، نماز خواندن در این حرم ها، دارای ثواب و منزلت بیشتری است.

۶) آیا ساختن بنا برای قبور اولیای دین صحیح است؟
قرآن کریم، صریحا در جریان نقل داستان اصحاب کهف (سوره کهف ، آیه ۲۱) ، بنای مسجد بر قبر آنان را عنوان نموده و بر آن مهر تأیید نهاده است.

۷) چرا پیامبر برخی معابد یا زیارت گاه ها
را تخریب کردند؟ به دلیل اینکه برخی از اینها نشانه های کفر و گمراهی و یا موجب تفرقه بین مسلمان ها میشد مانند مسجد ضرار یا معبد لات در غزوه تبوک، نه مخالفت با اماکن مقدس.

منبع گروه کلام و فلسفه دین موسسه امام خمینی ره

درباره talabeh

این مطالب را نیز ببینید!

معنویت گرایی جدید و کرونا

بازدیدها: ۴معنویت گرایی جدید و کرونا به قلم : رسول حسن‌زاده عجز طب جدید از …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

35 + = 41